Zduńska Wola dawniej i dziś

Sławomir Lepczyński

Spacer po mieście (nowa wersja)

Spacer po mieście (nowa wersja)

Zapraszamy na krótki spacer po mieście. Przybyszowi, który trafił na dworzec PKS w Zduńskiej Woli, proponuję - przed wyruszeniem w trasę po mieście - zapoznanie się z planem miasta zamieszczonym w gablocie.

Stąd najbliżej do Placu Wolności. Plac, rynek - kojarzy się z centrum życia administracyjnego i handlowego, to także reprezentacyjne miejsce miasta. Niegdyś stał tu ratusz miejski, który rozebrano w czasie wojny. Jego miejsce zajęło wybrukowane " kocimi łbami" targowisko. Obecnie Plac Wolności jest oazą zieleni, która - starannie utrzymana i efektownie oświetlona - dodaje mu uroku. Niestety, zabudowania wokół rynku nie są imponujące. Budynki te pochodzą z przełomu XIX i XX wieku. Wiele z nich już wyburzono, a ich miejsce zajęły betonowe płoty i brzydkie budy handlowców.

W południowej części skweru znajduje się płyta upamiętniająca rozstrzelanie sześciu Polaków w dniu 11 listopada 1939 r., (pod ratuszem). Ich prochy spoczywają w zbiorowej mogile na cmentarzu przy ul. Łaskiej. Kilka lat temu obok płyty stanął pomnik marszałka Józefa Piłsudskiego.

Z Placu Wolności idziemy w kierunku południowym, w ulicę Kościelną. Z tego narożnika Placu w kierunku wschodnim wiedzie ulica Łaska, główna ulica miasta, ciągnąca się aż do jego granic.

Ulicą Kościelną dochodzimy do kościoła pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. Powstał on w latach 1872 -1881. Wewnątrz znajduje się barokowy ołtarz z połowy XVII wieku, przeniesiony z katedry włocławskiej. W kościele tym został ochrzczony Maksymilian Maria Kolbe.

Po przeciwnej stronie kościoła, w ogrodzie, mieści się Ośrodek Pamięci Świętego Maksymiliana z salą widowiskową i pokojami hotelowymi. Kamień węgielny pod jego budowę wmurowano w połowie sierpnia 1981 r.

W sali widowiskowej odbywa się wiele imprez kulturalnych, koncertów, spotkań.

Wychodząc z kościoła wracamy kilka metrów do skrzyżowania z ulicą Złotnickiego. Na uwagę zasługuje tu narożny budynek wzniesiony w stylu klasycystycznym, z kolumnami.

Obecna ulica Złotnickiego kilkakrotnie miała zmienianą nazwę (Belwederska, PKWN). Stało przy niej wiele drewnianych domów tkackich, z których do dziś zachowało się tylko kilka. Idąc ulicą Złotnickiego, mijamy po lewej stronie Muzeum Historii Miasta. Chcąc zapoznać się z "klimatem" muzeum oraz historią rozwoju miasta koniecznie trzeba przekroczyć jego progi.

Idąc dalej, w głębi, po prawej stronie, w cieniu dorodnych lip i w sąsiedztwie parku miejskiego, stoi dworek Złotnickich, założycieli miasta. Obecnie mieści się tu siedziba władz miasta.

Dworek zbudowany w stylu klasycystycznym, został w okresie powojennym przebudowany. Przy głównym wejściu umieszczone są herby założyciela miasta - Stefana Złotnickiego i jego żony Honoraty z Okołowiczów Złotnickiej.

Naprzeciw dworku ciągnie się ulica Aleje Kościuszki, przez mieszkańców zwana "Alejkami". Po prawej stronie na ścianie narożnego budynku zamieszczono tablicę z napisem: "W roku kościuszkowskim 1946 dla uczczenia 200 rocznicy urodzin Tadeusza Kościuszki, wodza i wielkiego bohatera walk o niepodległość Polski, prawdziwego demokraty obywatele miasta Zduńskiej Woli tę tablicę wmurowują. Zd. Wola 3. V. 1946 r."

Przy tej krótkiej ulicy znajduje się kościół ewangelicko - augsburski z lat 1866 - 1868, Szkoła Muzyczna I i II stopnia, Miejski Dom Kultury.

Idąc dalej, mijamy po lewej stronie, na jednym z budynków Urzędu Miasta tablicę poświęconą pisarzowi Januszowi Teodorowi Dybowskiemu, urodzonemu w tym domu 1 kwietnia 1909 r. Dybowski napisał szereg powieści, utworów dramatycznych, był laureatem wielu konkursów na sztukę teatralną. Zmarł w Warszawie 28 czerwca 1997 r. Po prawej stronie, za pasem zieleni, nazwanym Skwerem Złotnickiego, widać zabudowania Browaru Staropolskiego. Browar jest charakterystyczną budowlą przemysłową. Został założony przez rodzinę Anstadtów.

Dochodzimy do miejsca, gdzie ulica Złotnickiego rozwidla się. Pierwszy budynek po lewej stronie wybudowany został w 1932 r. - mieścił się w nim Cech Rzemiosł - Resursa, następny należał do Braci Morawitów - obecnie siedziba Komendy Hufca ZHP, w kolejnym mieści się Starostwo Powiatowe w Zduńskiej Woli.

Po prawej stronie zachowały się jeszcze drewniane domy tkackie, jeden z nich został zaadaptowany przez jego właściciela na sympatyczną kawiarnię pn. "Jurydyka".

Na środku placu znajduje się nowa siedziba Urzędu Telekomunikacji. Kilka lat temu rozebrany został narożny budynek przy ul. Św. Maksymiliana Marii Kolbe i Złotnickiego. W okresie międzywojennym mieściła się tutaj siedziba związków zawodowych i PPS.
Skręcamy w ulicę Św. Maksymiliana Marii Kolbego, dawniej Browarną. Jest to krótka, wybrukowana uliczka, schodząca w dół. Tuż za zakrętem, po lewej stronie, znajduje się zrekonstruowany "Dom urodzin Maksymiliana Marii Kolbe". Utworzono tu muzeum poświęcone Jego pamięci.

Po odwiedzeniu miejsca urodzin Świętego idziemy w kierunku ulicy Piwnej, przekraczamy ją i wchodzimy w ulicę Kobusiewicza.
Po prawej stronie znajduje się kompleks rekreacyjno - sportowy z boiskami, kortami i basenami, należącymi do Międzyszkolnego Ośrodka Sportowego i Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji "Relaks". Ośrodek powstał z inicjatywy miejscowego społeczeństwa, pod kierunkiem prof. Tadeusza Kobusiewicza.

Naprzeciw głównego wejścia stoi pomnik wzniesiony w 30. rocznicę zwycięstwa nad faszyzmem, poświęcony poległym za wyzwolenie narodowe i społeczne. Projektantami pomnika byli Hieronim Rudecki i Ireneusz Olszewski.

Idąc dalej ulicą Kobusiewicza, dotrzemy do lasu Paprockiego i zbiornika "Kępina".
Znajdujemy się na początku spacerowego pasażu Feliksa Rajczaka -poety i animatora kultury w Zduńskiej Woli.

Po drodze mijamy dwa cmentarze. Po lewej stronie katolicko - ewangelicki, a po prawej cmentarz baptystów.
Tuż obok, przy ulicy Łaskiej, stoi Dom Pomocy Społecznej, wybudowany przez gminę ewangelicko -augsburską, w którym już od 1914 r. znajdowali schronienie starcy i sieroty.

Na wprost pasażu stoi okazały budynek Zespołu Szkół Elektronicznych. Niegdyś mieściła się tu Szkoła Podstawowa (ćwiczeń) oraz Liceum Pedagogiczne. W położeniu kamienia węgielnego pod ten budynek uczestniczył ówczesny prezydent RP Stanisław Wojciechowski.

Skręcamy w lewo i idziemy wzdłuż cmentarza. Druga brama wiedzie na cmentarz katolicki. Tuż przy niej znajduje się grób żony założyciela miasta, Honoraty Złotnickiej.

Mijamy bazę PKS, gdzie dawniej mieściła się fabryka włókiennicza Mendla Rozena i Dawida Wiślickiego, która spłonęła 9 września 1939 r. po bombardowaniu. Po drugiej stronie bazy PKS widać pozostałości po Fabryce Maszyn Włókienniczych "Polmatex - Wolma", pierwotnie mieściła się tu odlewnia Henryka Bakowskiego. Nad zabudowaniami góruje charakterystyczna wieża.
Idziemy dalej ulicą Łaską, dochodzimy do ulicy Dąbrowskiego, dawniej Złotnickiego. Na rogu stoi okazała kamienica, często prezentowana w różnych wydawnictwach, symbol kapitalistycznego rozwoju miasta.

Skręcamy w ulicę Dąbrowskiego, mijamy budynek Ochotniczej Straży Pożarnej z salą widowiskową z 1909 r., a następnie Liceum Ogólnokształcące im. Kazimierza Wielkiego. Jest to szkoła o najstarszych tradycjach w mieście. Dalej, za skrzyżowaniem z ul. Żeromskiego, zachowały się zabudowania fabryczne, wykorzystywane obecnie do innych celów. Przy ul. Dąbrowskiego znajduje się także kościół Chrześcijan Baptystów.

Na skrzyżowaniu skręcamy w lewo - tuż za rogiem ma swoja siedzibę Zduńskowolski Oddział PTTK (ul. Dąbrowskiego 1 la, wejście od ul. Żeromskiego). Stąd już tylko kilka kroków do dworca PKS, gdzie kończymy nasz spacer.
W krótkim spacerze po mieście, w skrócie zaprezentowano ciekawe miejsca naszego miasta. Obok nich na uwagę zasługuje również pierwszy w Polsce klasztor oo. Orionistów oraz Wyższe Seminarium Duchowe oo. Orionistów.

Warto także zajrzeć do Karsznic, dzielnicy Zduńskiej Woli, gdzie znajduje się Skansen Lokomotyw.

Zduńska Wola była miastem wielonarodowościowym i wielowyznaniowym. Z tego okresu zachował się m.in. cmentarz żydowski i odzyskana świątynia przez Chrześcijan Baptystów.

Zapraszamy do Zduńskiej Woli i okolic.