Oceń stronę

Jak oceniasz wygląd strony?
 
Dzisiaj jest 29 Maj 2022 roku,  imieniny obchodzą: Magdalena, Teodozja, Maria

Historia Zduńskiej Woli

Spis treści
Historia Zduńskiej Woli
Strona 2
Strona 3
Strona 4
Strona 5

 

Jak wyglądał ówczesny warsztat sukiennika? Jak wynika z wielu umów, sukiennik dysponował przeważnie warsztatem do tkania sukna, gremplami służącymi do szarpania surowej wełny, maszyną do przędzenia, maszyną zwaną wilkiem i kółkiem do zwijania przędzy. W zależności od posiadanego majątku niektórzy sukiennicy dysponowali czasami kilkoma wspomnianymi urządzeniami, niekiedy w ich "zakładach" znajdowały się również kadzie farbiarskie. Wszystkie te maszyny i narzędzia zgromadzone były zwykle w jednym z pomieszczeń mieszkania dwuizbowego tkacza. W początkowym okresie sukiennicy sami trudnili się produkcją tkanin i ich zbytem, samodzielnie zdobywali narzędzia i surowce.
Do pracy przy wytwarzaniu tkanin zatrudniali zwykle wszystkich domowników, nie wyłączając dzieci. Wraz z napływem tkaczy i pojawieniem się trudności związanych ze sprowadzeniem surowców i sprzedażą wyrobów gotowych pojawili się w mieście pośrednicy. W końcu lat dwudziestych XIX wieku niemal wszyscy sukiennicy uzależnieni byli od nakładców, wśród których do prawdziwych potentatów zaliczano Faybusia Opatowskiego, Abrama Kempińskiego i Langiera. Wspomniany Faybuś Opatowski w 1829 roku sprowadził do Zduńskiej Woli niewielką maszynę parową.

Uprzemysłowienie Zduńskiej Woli i związane z tym procesy miastotwórcze wywarły decydujący wpływ na negatywny stosunek miejscowej ludności do powstania listopadowego. Nie rozumiejąc celu walki powstańczej i troszcząc się o własne interesy zduńskowolscy tkacze lojalnie opowiedzieli się po stronie carskiego rządu. Wieść o wybuchu powstania dotarła tu w pierwszych dniach grudnia 1830 roku.
Początkowo osadnicy wykonywali rozkazy władz powstańczych nie naruszając ich przywilejów, np. Dostarczyli 2070 łokci sukna na mundury dla wojska i 15 krawców do szycia żołnierskich ubiorów. Wpłacili ponad 3100 zł zebrane od wszystkich mieszkańców, jednakże później ich stosunek - szczególnie osadników z Prus i Czech - stał się wrogi. Nie zdołano również złamać oporu burmistrza Kellera, który torpedował zarządzenia władz powstańczych.
19 września 1831 roku osadnicy niemieccy wystąpili zbrojnie przeciwko żołnierzom korpusu generała Różyckiego. "Wierność dla tronu" wielu mieszkańców została później nagrodzona przez carskie władze.

Po klęsce powstania listopadowego Zduńska Wola przeżywała kryzys. Upadek sukiennictwa spowodowany m.in. zamknięciem rynków wschodnich przyczynił się jednocześnie do rozwoju tkactwa bawełnianego. W tym czasie wielu zduńskowolskich sukienników przeniosło się więc do Prus lub Rosji. Tylko w ciągu pięciu lat po powstaniu miasto opuściło 154 majstrów.
Wraz z tkactwem bawełnianym rozwinęła się wyższa forma organizacji przemysłu - manufaktura scentralizowana. Pierwsza tego typu manufaktura należała do Jana Kuntze. W latach 1842 - 1846 zatrudniała 89 robotników i dysponowała 25 warsztatami. Dużą manufakturę posiadał Czech Karol Hille, przybyły do Zduńskiej Woli w 1826 roku oraz jego rodak Jan Apfel.

W pierwszej połowie XIX wieku właścicielami liczących się manufaktur bawełnianych byli również Józef Donatt i Józef Andritt. W omawianym okresie rozpoczął się proces uzależniania zduńskowolskiego przemysłu od fabrykantów i nakładców przede wszystkim Łodzi. Za ich pośrednictwem coraz więcej wyrobów trafiało na rynki lokalne i do odbiorców zagranicznych, głównie w Rosji i Chinach.
Aczkolwiek po powstaniu listopadowym w zduńskowolskim przemyśle "prawo obywatelstwa" zyskała bawełna, znacznie tańsza, a więc i bardziej dostępna np. dla ludności uboższej, przez kilka dziesięcioleci dawały się jeszcze odczuć skutki nieudanego zrywu narodu polskiego. Dopiero w latach sześćdziesiątych zaczęły powstawać z prawdziwego zdarzenia fabryki.

Pierwszą fabrykę założył w 1860 roku Karol Straus. Jeszcze przez pewien okres nadal dominowali drobni tkacze, ale na horyzoncie pojawiać się zaczęli wielcy fabrykanci. W 1886 roku każdy z pięciu właścicieli tkalni (August Arlet, Karol Kuske, Moszek Aron Wiener, Chaim Grosskopf i Oswald Fulde) zatrudniał nie mniej niż 10 robotników, ponadto każdy z nich korzystał z pracy kilkudziesięciu lub nawet kilkuset chałupników.

W połowie ubiegłego stulecia miastu przybyło domów i mieszkańców, ale nadal brakowało podstawowych urządzeń sanitarnych. Siedem studni publicznych nie mogło zaspokoić potrzeb mieszkańców, nadal miejskie ulice bardziej przypominały wiejskie błotniste drogi. Wyjątkowo trudne warunki panowały w dzielnicy żydowskiej. W 1847 roku zmarł założyciel miasta - Stefan Złotnicki.
Jego następcy, mniej energiczni i bardziej troszczący się o swoje dochody niż o rozwój miasta, nie wywierali już większego wpływu na dalsze losy Zduńskiej Woli.
Lata sześćdziesiąte oprócz dalszego rozwoju przemysłu przyniosły radykalizację społeczną i polityczną mieszkańców. Wiosną 1861 roku fala patriotycznych demonstracji nie ominęła Zduńskiej Woli. Protestujący domagali się m.in. usunięcia najbardziej skompromitowanych urzędników m.in. kasjera miejskiego i sekretarza magistratu.
Powołany przez burmistrza 24 - osobowy Komitet Bezpieczeństwa wspólnie z władzami gubernialnymi przywrócił w mieście spokój. W październiku 1861 roku wybrano nową Radę Miejską, w skład której weszli: m.in. znany społecznik, pastor Edward Boerner, Józef Hille, ks. Ignacy Kolbe, Maciej Koliński, Reinhold Karnaj i dziedzic Juliusz Złotnicki.
Gdy w końcu następnego roku dotarła do miasta wiadomość o planowanej brance do wojska rosyjskiego, Rada podała się do dymisji.

Nocą z 29 na 30 stycznia 1863 roku dowodzony przez ks. Wawrzyńca Centa z Piotrkowa oddział powstańczy wkroczył do Zduńskiej Woli. Powstańcy rozbroili miejscową policję rekwirując jednocześnie 50 sztuk broni palnej należącej do niemieckiego stowarzyszenia strzeleckiego.
W Zduńskiej Woli oddział ks. Wawrzyńca Centa zdobył również formę do odlewania kul. Po udanej akcji liczący prawie 40 osób oddział, w skład którego wchodzili m.in. "fabrykanci" ze Zduńskiej Woli, przez kilka dni przebywał w wojsławickich lasach, następnie przeszedł pod rozkazy Józefa Oxińskiego.
Mieszkańcy Zduńskiej Woli walczyli także w oddziałach generała Edmunda Taczanowskiego, Rybińskiego, Tatara i Korytyńskiego. Od momentu wybuchu powstania Zduńska Wola posiadała naczelnika miasta. Prawdopodobnie w pierwszych dniach lipca został on aresztowany. Los jego podzielili także: miejscowy pastor ewangelicko - augsburski E. Boerner, który zainicjował zbiórkę dla powstańców i wygłaszał patriotyczne kazania, oraz Kazimierz Leopold z Tarnówki, posiadający magazyn broni i odzieży powstańczej.
Nie znamy nazwisk wszystkich powstańców pochodzących ze Zduńskiej Woli, wiemy jednak, iż wielu z nich wyróżniło się w walce i oddało swoje życie. Należał do nich m.in. August Bula, Marian Cebertowicz i Pinkus Sznycer. Inni zduńskowolanie, np. Albert Franciszek Gitler, Julian Jencz, Fryderyk Lefrer, Julian Przybylski i Edward Szyller, za udział w powstaniu stanęli przed carskim sądem.

W przeciwieństwie do powstania listopadowego, w 1863 roku w Zduńskiej Woli nie było przypadku współpracy z zaborcą. Jak podaje profesor Józef Śmiałowski, w latach 1861 - 1901 w Zduńskiej Woli powstało 50 nowych zakładów. Około 1900 roku w mieście znajdowało się 5 fabryk zatrudniających ponad 100 robotników, kilka niewielkich fabryczek (przeważnie łódzkich filii) i sporo kantorów nakładczych.
Nadal dominowała jedna branża, czyli przemysł włókienniczy i tkactwo chałupnicze, najliczniejsze w całym okręgu łódzkim. W latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych Zduńska Wola stała się obiektem dużego zainteresowania łódzkich fabrykantów. Tania siła robocza decydowała o otwieraniu w tym mieście licznych filii i kantorów.
W parze z tym zainteresowaniem nie szła troska o rozwój miasta i poprawę warunków pracy tysięcy robotników, którzy w ciasnocie, zaduchu i przy złym oświetleniu stali przy maszynach po 14 - 16 godzin dziennie. W tych prymitywnych warunkach dochodziło do tragicznych w skutkach wypadków.



Szukaj

Pogoda


MambWeather icon
Łódź
--- °C
Łódź °C | Gdańsk °C | Kraków °C | Katowice °C | Poznań °C | Rzeszów °C | Szczecin °C | Warszawa °C | Wrocław °C | Zielona Góra °C
[Szczegóły]

O tobie

Jesteś obecnie w
Unknown Unknown

używasz systemu
Unknown Unknown

oraz przeglądarki
Unknown Bot Unknown Bot

a twój adres IP to
18.207.132.226