Oceń stronę

Jak oceniasz wygląd strony?
 
Dzisiaj jest 29 Maj 2022 roku,  imieniny obchodzą: Magdalena, Teodozja, Maria

Historia Zduńskiej Woli

Spis treści
Historia Zduńskiej Woli
Strona 2
Strona 3
Strona 4
Strona 5

 

Niskie płace i wyzysk były tu powszechne, co niejednokrotnie sygnalizowali nawet urzędnicy państwowi. Uzależniony od Łodzi przemysł Zduńskiej Woli wielokrotnie przeżywał kryzysy, które z reguły miały bardzo ostry przebieg, np. w 1876 roku liczba zatrudnionych zmniejszyła się czterokrotnie, co wywołało w mieście wzrost napięcia wśród robotników i zmusiło lokalne władze do utworzenia Komitetu Pomocy Bezrobotnym.
Podobnie było w 1884 roku. Mimo udzielania bezrobotnym pomocy, wielu tkaczy opuszczało miasto i wyjeżdżało do Łodzi czy Warszawy, odważniejsi decydowali się na emigrację za ocean, głównie do Brazylii. Ówczesnemu społeczeństwu nazwa Zduńskiej Woli kojarzyła się najczęściej z wielką nędzą, której towarzyszył często rozbój i żebractwo.
W "Kurierze Warszawskim" z 20 stycznia 1877 roku Bolesław Prus pisał: "A gdy wybije godzina bezrobocia - mrą z głodu bez żadnej z figur retorycznych. Zjawisko podobne ma obecnie miejsce w Zduńskiej Woli i jej okolicach. Skutkiem ogólnej stagnacji liczba robotników pracujących w fabrykach z 2000 spadła do 500, a tygodniowe zarobki z 2 rubli 50 kopiejek zmniejszyły się do 80 kopiejek, a nawet 60. Z czego tu żyć? - zapytasz czytelniku".

Nie był to jedyny głos przedstawiający tragiczną sytuację zduńskowolskich tkaczy. Dziesięć dni później w "Kaliszaninie" lekarz urzędowy Zduńskiej Woli stwierdzał: "Nędza jest straszna z powodu braku roboty i zagraża tyfusem głodowym, jeśli okoliczności, które wywołały stagnację, rychło się nie zmienią".
Fatalny stan sanitarny miasta ułatwiał powstawanie wielu groźnych chorób. W kronikach miasta odnotowane zostały liczne epidemie pochłaniające wiele ofiar. Dopiero w latach osiemdziesiątych XIX wieku miasto wzbogaciło się o wiele cennych urządzeń komunalnych.
Dzięki staraniom ówczesnego burmistrza Mariana Libiszowskiego wybrukowano ulice, ułożono chodniki, wzniesiono rzeźnię, warsztaty i składy wojskowe, część ulicy Sieradzkiej zamieniono na aleje, przybyło sporo zieleni. W 1885 roku zainstalowano telegraf ułatwiający znacznie łączność ze światem.

Koniec ubiegłego stulecia przyniósł nowe, nieznane dotąd zjawisko w życiu robotniczego miasta - falę protestów i strajków. W 1890 roku wybuchł w mieście pierwszy odnotowany w dokumentach strajk. Jego przyczyną była trwająca od miesięcy stagnacja w przemyśle, głód i choroby szerzące się wśród robotników.
W pierwszej połowie maja ponad 200 majstrów obcięło osnowy na warsztatach i zniszczyło gotowe tkaniny protestując w ten sposób przeciwko wyzyskowi łódzkich fabrykantów. Po prawie 2 tygodniach strajku przerażeni fabrykanci zgodzili się na ustępstwa, dając robotnikom 10 procentową podwyżkę płac, wprowadzając książki obrachunkowe (odnotowujące ilość otrzymanego surowca, czas pracy, wysokość wynagrodzenia) oraz likwidując wypłaty znaczkami - markami zastępującymi pieniądze.
Strajk ten odbił się echem w Łodzi, ale sukces tkaczy był krótkotrwały, bowiem nakładcom i liwerantom trudno się było pogodzić z utratą wielkich zysków. W końcu wiosny 1895 roku doszło ponownie do wzrostu napięcia. Wezwany do miasta inspektor fabryczny przez kilka miesięcy nie mógł doprowadzić do załagodzenia konfliktu.

10 lipca znaczna część tkaczy porzuciła warsztaty zrywając wcześniej osnowy, niszcząc nie wykończone jeszcze tkaniny i dostarczając je pracodawcom. Wkrótce do strajku chałupników przyłączyli się tkacze ręczni z fabryki Wienera.
Łącznie w strajku brało udział około 5 tysięcy tkaczy. I znów jak w 1890 roku obawiając się rozruchów w mieście fabrykanci przystąpili do rokowań z robotnikami i wkrótce zawarli z nimi umowę. Ale i tym razem jej postanowienia pozostały tylko na papierze. Do kolejnego strajku doszło w 1900 roku. Ogólnoeuropejski kryzys rozpoczęty w sierpniu 1899 roku przyczynił się do spadku produkcji przemysłu bawełnianego i pogorszenia warunków życia zduńskowolskich robotników.
W końcu marca doszło do zatargu na tle płacowym w fabryce Winera. Po energicznej akcji strajkowej kierowanej przez Włodzimierza Tabachowicza, Józefa Błaszczuka, Władysława Jakubowicza i Władysława Klimczaka, robotnicy uzyskali podwyżkę i wkrótce przystąpili do pracy. Sukces tkaczy z fabryki Winera zachęcił innych robotników do wystąpień. 27 kwietnia do strajku przystąpiło prawie 300 robotników z 6 fabryk.
Po zawarciu umowy z fabrykantami 1 maja większość robotników przystąpiła do pracy. W dniu następnym ogłoszono koniec strajku. Do tego strajku nie przyłączyli się równocześnie tkacze chałupnicy, chociaż i oni w dniu 1 maja wysunęli liczne żądania pod adresem nakładców. 9 maja i ten konflikt został zażegnany. Dwaj przywódcy strajku - Alojzy Balle i Antoni Ciesielski skazani zostali na zsyłkę.

Strajk z 1890 roku - jak przypuszcza profesor Józef Śmiałowski - inspirowany był przez przedstawicieli środowisk socjalistycznych. Wówczas jeszcze zduńskowolscy robotnicy nie mieli prawdopodobnie swojej organizacji, podobnie zresztą jak w 1895 roku. Pięć lat później wśród członków komitetu strajkowego byli już przedstawiciele SDKPiL oraz PPS. U progu nowego stulecia miasto uzyskało połączenie kolejowe z Kaliszem i Łodzią.
Budowę linii rozpoczęto w 1900 roku. 14 grudnia 1902 roku przez Zduńską Wolę przejechał pierwszy pociąg. Dwa lata później zapłonęło w mieście 8 ulicznych latarni naftowych.

W ostatnich latach XIX stulecia w Zduńskiej Woli widoczne są już wpływy partii robotniczych. Prawdopodobnie w latach 1888-1892 docierają tu wydawnictwa partii "Proletariat". Profesor Józef Śmiałowski przypuszcza, iż w tym czasie działało tu koło II Proletariatu, być może miał tu swoją komórkę Związek Robotników Polskich.
Prawdopodobnie bezpośrednio po strajku 1895 roku utworzona została pierwsza komórka PPS. Ułatwienie kontaktu z największymi miastami kraju, radykalizacja społeczeństwa i powiększenie się szeregów inteligencji sprzyjały ożywieniu kulturalnemu.
W sierpniu 1903 roku powstało Towarzystwo Muzyczne, sześć lat później Towarzystwo Miłośników i Popularyzatorów Polskiej Biblioteki i Czytelni. W 1911 roku otwarto pierwsze kino "Odeon", kilka lat wcześniej rozpoczęła działalność Czytelnia Polska.
W tym okresie coraz częściej odwiedzały miasto trupy teatralne, rozwijała się również akcja odczytowa. Nie wszystkie zdobycze kulturalne służyły robotnikom, bowiem wielu z nich nadal nie potrafiło pisać i czytać.

Pierwsze lata XX wieku przyniosły kolejny kryzys, pogłębiony następnie wojną rosyjsko - japońską. Na skutek ograniczenia wschodnich rynków zbytu zmalała znacznie produkcja miejscowych zakładów włókienniczych.
W końcu kwietnia 1904 roku pracę straciło około 2000 robotników. 30 stycznia 1905 roku w ślad za robotnikami Łodzi do strajku przystąpiło 400 pracowników zakładu M. Wienera. Po kilku godzinach strajk ogarnął 29 fabryk, pracę porzuciło 1700 robotników fabrycznych, a wkrótce także około 7300 tkaczy chałupników.
Wszyscy domagali się m.in. podwyżki płac, wprowadzenia ośmiogodzinnego dnia pracy. W pobliżu fabryk Karola Kuske i Dawida Rawskiego doszło do starcia wojska z robotnikami. W połowie następnego miesiąca większość fabryk wznowiła produkcję. Był to wynik zarówno represji jak i ustępstw fabrykantów, którzy obiecali robotnikom m.in. podwyżkę płac dochodzącą do 25 procent.

W kwietniu, maju i czerwcu doszło ponownie do wybuchu strajków, a w poszczególnych fabrykach do walki przystąpili członkowie SDKPiL, PPS i Bundu. Na czoło wysunięto żądania o charakterze politycznym. W tym samym roku jeszcze kilka razy wybuchały strajki, przy czym ich kulminacja wystąpiła w ostatnim kwartale.
Podczas demonstracji, marszów protestacyjnych niesiono patriotyczne hasła i czerwone sztandary. Toczyła się również walka o polską szkołę. W 1906 roku zmniejszył się zasięg i nasilenie strajków, jednocześnie zmienił się ich charakter.
Zduńskowolska klasa robotnicza, wzbogacona swoimi i łódzkimi doświadczeniami, wspierana przez licznych agitatorów i coraz częściej docierającą nielegalną prasę, nadal aktywnie uczestniczyła w walce z caratem.



Szukaj

Pogoda


MambWeather icon
Łódź
--- °C
Łódź °C | Gdańsk °C | Kraków °C | Katowice °C | Poznań °C | Rzeszów °C | Szczecin °C | Warszawa °C | Wrocław °C | Zielona Góra °C
[Szczegóły]

O tobie

Jesteś obecnie w
Unknown Unknown

używasz systemu
Unknown Unknown

oraz przeglądarki
Unknown Bot Unknown Bot

a twój adres IP to
18.207.132.226