Dybowski Janusz Teodor

Janusz Teodor Dybowski (ur. 1 kwietnia 1909 w Zduńskiej Woli, zm. 28 czerwca 1977 w Warszawie) urodził się w Zduńskiej Woli w rodzinie nauczycielskiej – polski dramaturg i powieściopisarz, doktor filozofii.

 

 

Debiutował w 1929 r. jako prozaik na łamach prasy. W 1944 r. uzyskał doktorat z filozofii na szwajcarskim Uniwersytecie we Fryburgu. Był kierownikiem literackim teatrów w Koszalinie, Olsztynie, Poznaniu, Rzeszowie. Znany jest z powieści historycznych. Dramaturg, autor sztuk scenicznych. Pisał wiersze, nowele i słuchowiska radiowe. Ukończył Państwowe Gimnazjum im. Tadeusza Kościuszki w Kaliszu, następnie studiował prawo na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie oraz ekonomię i filozofię na Uniwersytecie Poznańskim. W latach 1937–1939 był bibliotekarzem i zastępcą dyrektora w Bibliotece Raczyńskich w Poznaniu.

 

 

W czasie II wojny światowej przez Węgry przedostał się do wojska polskiego we Francji, następnie trafił do niemieckiej niewoli, skąd zbiegł do Szwajcarii. Podjął studia filozoficzne na uniwersytecie we Fryburgu i w 1944 uzyskał stopień naukowy doktora. W trakcie internowania publikował w piśmie „Pamiętnik Literacko-Naukowy”.W 1945 przeniósł się do Belgii, gdzie objął asystenturę na uniwersytecie w Brukseli. Do kraju wrócił w 1947. Był kierownikiem literackim teatrów w Koszalinie, Olsztynie, Poznaniu, Rzeszowie.

 


J. T. Dybowski z żoną Teresą z domu Gusiew

 

Od 1960 zamieszkał na stałe w Warszawie. Był członkiem Związku Literatów Polskich i Towarzystwa Przyjaciół Zduńskiej Woli. Pochowany na cmentarzu Powązki Wojskowe w Warszawie (kwatera B35-3-19). We wrześniu 1980 z inicjatywy Towarzystwa Przyjaciół Zduńskiej Woli odsłonięto tablicę pamiątkową poświęconą pisarzowi, na budynku, w którym się urodził (przy ul. Stefana Złotnickiego 13).

 

Twórczość

  • Paweł Włodkowic. Widowisko historyczne (prapremiera: Poznań, Teatr Nowy 1936)
  • Stanisław August. Dramat w 3 aktach (druk fragm. pt. Insurekcja [w] "Dziennik Polski" 1936 nr 87)
  • Von Schwindel w polskim dworze. Komedia w 3 aktach (prapremiera: Teatr im. Wojciecha Bogusławskiego w Kaliszu, 1937)
  • Jałmużnik z Poznania – utwór sceniczny ("Wiadomości Literackie" 1938 nr 21)
  • Cud białych orłów. Misterium ludowe ze wstępem i prologiem, z muzyką F. Nowowiejskiego (praprem. 1939)
  • Dwie czary – polska noc wigilijna. Utwór dramatyczny (Fryburg 1943)
  • Dramat mojego ojca. Dramat społeczny w 4 aktach (Bruksela 1945)
  • Po tej i po tamtej stronie. Sztuka w 3 aktach (Bruksela 1945)
  • I ty poznasz Marylę... Dramat w 4 częściach (Bruksela 1945)
  • Spiżowy jeździec. Dramat historyczny (Bruksela 1945)
  • Słońce w nocy. Komedia w 4 aktach (powst. 1945 ; prapremiera: Poznań, Teatr Polski 1947)
  • Front doktora Korczaka. Sztuka sceniczna (Warszawa 1948)
  • Kościuszko w Berville. Sztuka historyczna w 3 aktach (praprem.: Olsztyn, Teatr im. S. Jaracza 1950)
  • Złoto w dolinie. Utwór dramatyczny (praprem.: Jelenia Góra, Teatr Dolnośląski 1950)
  • Zieleni się lipa. Montaż sceniczny (praprem.: Rzeszów, Teatr im. W. Siemaszkowej 1954)
  • Narodziny poety. Dramat w 3 częściach (praprem.: Olsztyn, Teatr im. S. Jaracza 1956)
  • Pomorskie śluby. Widowisko ("Głos Tygodnia" 1958 nr 34-36)
  • Ślub czystości. Komedia w 4 aktach ("Teatr Ludowy" 1959 nr 11/12 s. 596-824)
  • Zapora. Komedia w 3 aktach (Warszawa, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1960)
  • Życie bez liberii. Pamiętnik (powst. 1957 ; druk fragm. w miesięczniku „Ziemia Kaliska” 1963 nr 10-20)
  • Gorące wici – powieść historyczna (Warszawa, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza 1962)
  • Światło nad Helladą. Powieść historyczna (Warszawa, "Nasza Księgarnia" 1963)
  • Droga do Warszawy – zarys dramatu w 3 aktach (Warszawa, LSW 1964)
  • Hołd pruski – powieść historyczna (Warszawa, Ludowa Spółdz. Wyd. 1964)
  • Ocalenie Syrakuz – powieść historyczna dla młodzieży (Warszawa, "Nasza Księgarnia" 1966)
  • Błazen starego króla – powieść hist. dla młodzieży (Warszawa, LSW 1967)
  • Wieża czarnej księżniczki – powieść hist. (Warszawa, LSW 1968)
  • Bunt Paryża. Powieść historyczna (Warszawa, "Nasza Księgarnia", 1971)
  • Listopadowa zawierucha. Powieść historyczna z czasów powstania listopadowego (Łódź, Wyd. Łódzkie 1972)
  • Wojenny pan – powieść (Warszawa, Ludowa Spółdz. Wydawnicza 1972)
  • Saga grodu nad Prosną – pow. hist. dla młodzieży (Warszawa, "Nasza Księgarnia" 1975)

 

 

Nagrody i odznaczenia

  • II nagroda ogólnopolska za pamiętniki: Życie bez liberii (1957) (gdzie m.in. opisał swój pobyt i pracę w Olsztynie)

  • Olsztyńska Regionalna Nagroda im. Michała Lengowskiego (1967)

  • Odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi